Achter ieder mens zit een verhaal

Voor Josseline Bos begint ieder verhaal bij mensen. Niet bij wat ze laten zien, maar juist bij wat daarachter schuilgaat. Als kind groeide ze op in hotel-restaurant Juliana in Weert, een omgeving waarin voortdurend nieuwe gasten binnenkwamen, ieder met een eigen achtergrond en eigen verhaal. Observeren en luisteren werden haar bijna vanzelfsprekend aangeleerd.

Die belangstelling voor mensen bleef. Ook in haar werk als recruiter probeert Bos te ontdekken wat er achter een cv of eerste indruk zit. Tijdens haar deelname aan B&B Vol Liefde kreeg dat ineens een andere dimensie. Nu was zijzelf degene naar wie werd gekeken.

Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat stond ze voor camera’s en kreeg ze vragen van de regisseur. Ze merkte hoe lastig het is om volledig jezelf te blijven zodra een camera alles registreert. Ook zag ze hoe mensen zich onder invloed van een camera anders kunnen gaan gedragen.

Spijt van haar deelname heeft ze niet. Sterker nog: zonder die ervaring in Spanje was haar boek Ziek er waarschijnlijk niet gekomen. Een gebeurtenis tijdens de opnames bracht een herinnering naar boven. Die herinnering opende, zoals Bos het zelf noemt, een deur in haar ‘geheugenpaleis’. Daarachter bleken weer andere deuren te zitten.

De titel Ziek ontstond mede door een gesprek met haar zoon over de manier waarop jongeren het woord tegenwoordig gebruiken. Voor Bos heeft ‘ziek’ veel betekenissen. Het kan grappig zijn, absurd, pijnlijk of letterlijk verwijzen naar ziekte. In het boek verbindt ze alledaagse ervaringen, van haar nieuwe hobby verticuteren en haar echtscheiding tot opmerkelijke dates, met veel zwaardere thema’s.

Humor als tegenwicht

Ook de kapper krijgt in het boek een opvallende plek. Antoine, haar kapper, is meer dan iemand die haar haar doet. Hij behoort tot de mensen die zonder veel woorden aanvoelen hoe het met haar gaat. In haar familie is naar de kapper gaan bovendien bijna een traditie: haar oma, moeder, zus, zoon en Bos zelf hechten eraan. Zelfs teckel Ozzy heeft een eigen kapper.

Bos gebruikt dat soort lichte observaties bewust. Want Ziek moest nadrukkelijk geen zwaar geschiedenisboek worden.

Ze houdt van korte zinnen, tempo en verhalen die gemakkelijk lezen. Als iemand eindelijk de rust vindt om een boek te pakken, vindt Bos, moet die lezer het ook kunnen ‘verslinden’.

Een zoektocht in de familiegeschiedenis

Onder die lichtheid ligt echter een indringende zoektocht. Voor haar boek dook Bos diep in haar Duitse familiegeschiedenis. Op 13 april 2026 begon ze met het uitzetten van de tijdlijn en haar onderzoek. Ze nam contact op met onder meer Gedenkstätte Buchenwald en verdiepte zich in de vele buitenkampen van Buchenwald en Sachsenhausen.

Het eerste telefoongesprek met Buchenwald was emotioneel. Later werd contact met het voormalige concentratiekamp bijna onderdeel van haar onderzoeksroutine. Ze leerde naar de geschiedenis te kijken vanuit de persoonlijke beleving, maar tegelijkertijd voldoende afstand te bewaren om verbanden te kunnen leggen.

Het meest confronterend vond ze niet alleen de historische omvang van wat er gebeurde, maar vooral de menselijke machteloosheid: het besef dat een moeder haar kind in oorlogstijd tegen alle gruwelen wil beschermen, maar dat eenvoudigweg niet kan.

Daarmee raakt Bos aan een van de belangrijkste thema’s van Ziek: oorlog houdt niet op wanneer de wapens zwijgen. Verdriet, trauma en zwijgen kunnen generaties lang doorwerken. In families blijven soms losse eindjes bestaan omdat over gebeurtenissen nooit is gesproken. Dat zwijgen kan voortkomen uit bescherming, uit de behoefte om te vergeten of uit de wens om volgende generaties niet met het verleden te belasten. Maar voor wie later op zoek gaat, kunnen juist die ontbrekende verhalen van grote betekenis blijken.

Juist daarom pleit Bos ervoor vragen te stellen zolang dat nog kan. Niet alleen over grote historische gebeurtenissen, maar vooral ook over kleine persoonlijke herinneringen. Een ogenschijnlijk terloopse opmerking kan jaren later de sleutel blijken tot beter begrip van een familiegeschiedenis.

Afscheid en verzoening

Het schrijven bracht haar dichter bij haar Duitse familie, maar vroeg emotioneel veel. Vooral het slot van het boek, waarin brieven aan Rosalies grootmoeder en moeder een belangrijke plaats innemen, was zwaar.

Bos werkt volgens de methode van ‘reverse writing’. Ze begint met de achterflap, maakt vervolgens een schema en werkt vanuit het gewenste einde terug. Daardoor wist ze al vroeg waar het verhaal moest eindigen.

Het schrijven van de laatste regels voelde uiteindelijk als een afscheid én als een verzoening. Op een gegeven moment was alles verteld wat verteld moest worden.

Wat hoopt Bos dat lezers meenemen wanneer ze Ziek dichtslaan? Dat oorlog niet ophoudt bij het tekenen van vrede en dat verdriet zich niet vanzelf aan generatiegrenzen houdt. Maar ook dat ze onderweg hebben gelachen, misschien een traan hebben gelaten en vervolgens nieuwsgieriger naar hun eigen familie zijn geworden.

Boekpresentatie ZIEK bij Hostellerie Munten

Op zondag 22 november presenteert Josseline haar boek ZIEK bij Hostellerie Munten in Weert. De ontvangst begint om 14.00 uur, waarna om 14.30 uur de officiële boekpresentatie plaatsvindt. Vanaf 15.15 uur is er gelegenheid om onder het genot van een drankje en diverse hapjes na te praten. Aansluitend signeert Josseline haar boek, dat ter plaatse verkrijgbaar is.

Bijwonen is gratis, aanmelden vereist via info@boslegalsearch.nl

Waarom Ziek?

Het woord ‘ziek’ is voor Josseline Bos geen eenduidige titel. Het opent verschillende deuren in haar geheugen. Achter de ene deur zit humor, achter een andere verdriet, ziekte, familiegeschiedenis of een persoonlijke ervaring. De titel ontstond mede door een gesprek met haar zoon over de betekenis die jongeren tegenwoordig aan het woord geven. Bos gebruikt die veelzijdigheid als vertelprincipe: onderwerpen die op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken hebben, blijken via herinneringen toch verbonden. Zo beweegt het boek bewust van licht naar zwaar en weer terug, zonder één emotie voortdurend de overhand te laten krijgen.

www.boslegalsearch.nl

De boeken

van Josseline Bos

€ 22,50 | Bestel 'Ik lag in de couveuse en jij ging op vakantie' op www.bruna.nl

€ 25,00 | Pre-order 'Ziek' op www.weertzzz.nl

Leverbaar vanaf 22 november 2026